چگونه حل مسائل فيزيك را آموزش دهـيم؟
«چگونه شيوه حل مسائل فيزيك را آموزش دهيم »
الف ) يك دستور العمل براي خودتان تحت عنوان يك معلم چگونه بايد حل مسئله را آموزش دهد بنويسيد.
1- براي حل مسئله ، از خود اراده و پشت كار نشان دهيد.
2- حل مسئله را براي آخرين فرصت نگذاريد.
3- قبل از حل مسئله ، مطمئن شويد كه براي موضوع بحث احاطه كافي داريد.
4- پرسشي را كه خوب نفهميده ايد ، هرگز پاسخ ندهيد.
5- براي حل مسئله ، تمركزلازم است،اما نقطه ي تمركزرا تغييردهيد تا خسته نشويد.
6- بدون در نظر داشتن كليات و يك طرح ، به جزئيات نپردازيد.
7- مسئله را به مسئله كوچكتر تجزيه كنيد.
8- داده هاي مسئله را تجزيه وتحليل كنيد و مجهول را از نظر دور نكنيد.
9- به يكاها و كميت هاي برداري توجه كنيد.
10-جمله هاي پيچيده ونا آشنا ي پرسش را به جمله هاي روان و قابل فهم تجزيه كنيد.
11-براي حذف اصطلاح هاي پيچيده و فني ،بامفاهيم آنها آشنا شويد.
12- علامت و حروف مناسب را انتخاب كنيد و شكل مناسبي براي پرسش رسم كنيد.
13- اهميت فرمول ها و حروف، در مفاهيم آنها است. هميشه به دنبال معاني و
مفاهيميباشيدكه درداخل فرمول ها است .
14- تلاش كنيد تا بين مسئله و آنچه از قبل آموخته ايد، ارتباطي برقرار كنيد.
15- قدرت كلمه ها ، قدرت انديشه است ، روش هر بخشي ازپرسش را براي خود
بيان كنيد.
16- گستره جواب مورد انتظار را پيش بيني كنيد.
17- تقارن هاي مسئله را از بين نبريد و از تقارن كمك بگيريد.
18- حتي المقدور مسئله رابه صورت كلي ، يعني برحسب حروف ،نه اعداد حل كنيد.
19- اگر دستگاه معادلات متعددي را بايد حل كنيد (مانند يافتن جريانهاي الكتريكي
در يك شبكه ) بهتر است ضريب هاي عددي را از ابتدا وارد كنيد تا محاسبه آسانتر
گردد.
20- در حل مسائل عددي سستي نكيند
21- مسائل فيزيك تقريبي هستند
22- اگر قادربهحل كل مسئله نيستيد بخش كوچكي از آن را حلكنيد تا نيروي ادامه
كار و نقش خود را از دست ندهيد .
23- هر انديشه اي به ذهنتان آمد ، جدي بگيريد و از بي نتيجه بودن ظاهري آن
دلسرد نشويد ، اين خود نشانهي پيشرفت در كار است.
24- جويبار انديشه و تفكر خود را روان نگه داريد (روي يك مسئله ميخ كوب نشويد
، طرح پرسشهاي مختلف )
25- تحمل ناكامي ها وعدم موفقيت را داشته باشيد.
26- تا حدودي مي توان به ضمير نا خود آگاه فشار آورد اگر ناچار شديد مسئله را
كنار بگذاريد ، در نوبت هاي بعدي مي توان با تلاش كمتر مسئله را حل كرد.
27- شايد استراحت و آرامش بيش از هر چيز در اين مرحله مؤثر باشد
( فعاليت ضمير ناخود آگاه )
28- هميشه پس از حل مسئله ، به بحث برگرديد.
29- بعد و نتيجه مسئله را مورد بررسي قرار دهيد.
30- قابل قبول بودن و فيزيكي بودن جواب عددي را بررسي كنيد.
( صورت مسئله داراي عددهاي منطقي باشد )
31- حالت هاي فرضي و حدي ، هميشه آموزنده هستند.
32- آنچنان از حل مسئله شادمان نشويد كه از بررسي و تحقيق در مورد
جواب بدست آمده خود داري كنيد .
33- وقتي مسئله حل گرديد، شايد شبيه به آن را بيابيد.
ب : چگونه شيوه حل مسائل فيزيك را آموزش دهيم .
34- موضوع را بدانيد و مقداري بيش از آنچه بايد تدريس شود .
35- نحوه ي كار با اعداد تقريبي را بدانيد.
36- به صورت چشم بندي ، مسئله را حل نكنيد ؛ يك اصل فيزيكي را به صورت
ابزار زنده و مفيد ارائه دهيد.
37- همراه با فراگير به حل مسئله بپردازيد و همراه با او قدم به قدم پيشروي كنيد .
انديشيدن در مورد مسئله را به او آموزش دهيد
( فكر كنيد كه خودتان هم بلد نيستيد و در حل مسئله پيش رويد)
38- كمك شما به فراگيرا، بهتر است مبتني بر آموزش باشد،سهمي منطقي براي
فراگير كنار بگذاريد ( فراگير احساس امنيت كند )
39-كمك شما بهتر است از كليت برخوردار باشد نا تواني كل دانش آموزان تقويت
شود.
40- هنگام حل مسائل ، فراگير را در ميان فرمولها و جزئيات از دست ندهيدوساعت
ها را صرف حل يك مسئله نكنيد راه و جهت رابراي او مشخص كنيد )
41- صحبت هاي شما ساده باشد.
42- درست نوشتن و درست مسئله حل كردن ، كافي نيست ؛فلسفه ي گام هايي
را كه بر مي داريد فراگير مطرح كنيد .
43- حل مسائل را هميشه با انديشه همراه كنيد و از حل مسائل به روش مكانيكي
، قالبي و دستوري خود داري كنيد.
44- اجازه دهيد فراگيران هر مرحله را يكبار خود حل كنند.
45- انديشه خود را مهار كنيد ومطالب خود را همزمان بيان نكنيد.
46- فراگيران را به بيان تفسير و تشريح بياني مسائل تشويق كنيد (تستي نكنيد )
47- از طرح مسائل حفظي در امتحان ها كه نياز به تفسير ندارند ،خوداري كنيد
(امتحان كتاب باز )
48- مسائل امتحاني را براساس جواب ارزيابي ، شيوه تفكر را نمره دهيد.
49-آموزش هنر است ، لذا روش هاي بالا را با روش خود تطبيق دهيد.
50- همواره با توكل به خدا اعتماد به نفس را در دانش آموزان تقويت كنيد.
گروه آموزشي فيزيك متوسطه استان همدان
سال تحصيلي ۸۷-۸۶
شنیدستم هر کوکب جهانیست